به گزارش خبرنگار ایبنا در سالهای اخیر، نگاه سرمایهگذاران و فعالان صنعت فینتک به تدریج از خدمات مالی خرد و پرداختهای روزمره به سمت ارائه راهکارهای مالی برای شرکتها و کسبوکارها تغییر کرده است. تازهترین «گزارش سالانه Forbes Fintech ۵۰، ۲۰۲۶» نیز این تغییر مسیر را تأیید میکند؛ جایی که سهم عمده فینتکهای برتر جهان به شرکتهایی اختصاص یافته که در حوزه بانکداری سازمانی، خدمات مالی کسبوکارها و زیرساختهای بانکی فعالیت میکنند.
این روند، پرسش مهمی را پیش روی شبکه بانکی ایران قرار میدهد؛ آیا بانکداری سازمانی در کشور نیز به پیشران نوآوری تبدیل شده یا همچنان ظرفیتهای این حوزه کمتر از توان واقعی آن مورد استفاده قرار گرفته است؟
فینتک طی یک دهه گذشته بیش از هر چیز با پرداختهای دیجیتال، کیف پولهای الکترونیکی و خدمات مالی خرد شناخته میشد؛ اما اکنون بازار جهانی وارد مرحله تازهای شده است. شرکتها و سازمانها که روزانه میلیونها تراکنش مالی انجام میدهند، به مشتریان اصلی بسیاری از نوآوریهای مالی تبدیل شدهاند و همین موضوع، بانکداری سازمانی را به یکی از جذابترین حوزههای سرمایهگذاری بدل کرده است.
گزارش سال ۲۰۲۶ فوربس نیز این واقعیت را بازتاب میدهد. براساس این گزارش، از میان ۵۰ فینتک برتر جهان، ۲۰ شرکت در حوزه بانکداری سازمانی، خدمات مالی کسبوکارها و زیرساختهای مالی فعالیت میکنند؛ سهمی که از هر بخش دیگری بیشتر است و نشان میدهد آینده صنعت فینتک بیش از گذشته به بازار خدمات مالی شرکتها گره خورده است.
فوربس همچنین اعلام کرده است که سرمایهگذاری در فینتکهای خصوصی در سال گذشته به ۵۳ میلیارد دلار رسید؛ رقمی که پس از چهار سال کاهش، نخستین رشد سالانه را ثبت کرده است. هرچند این میزان هنوز با رکورد ۱۵۲ میلیارد دلاری سال ۲۰۲۱ فاصله دارد، اما نشان میدهد سرمایهگذاران بار دیگر به مدلهای کسبوکار پایدار در حوزه فناوریهای مالی توجه نشان دادهاند؛ بهویژه شرکتهایی که خدمات مالی ویژه کسبوکارها ارائه میکنند.
کارشناسان معتقدند دلیل اصلی این تحول، نیاز روزافزون شرکتها به خدمات مالی هوشمند نظیر مدیریت نقدینگی، پرداختهای انبوه، مدیریت سرمایه در گردش، تأمین مالی زنجیره تأمین و استفاده از APIهای بانکی است. این نیازها زمینه رشد فینتکهای B۲B را فراهم کرده که به جای رقابت با بانکها، با توسعه زیرساختها، خدمات بانکی را برای کسبوکارها هوشمندتر میکنند.
در فهرست امسال فوربس، نام شرکتهایی مانند Ramp، Mercury، Fundbox، Parafin و Column در کنار بازیگران بزرگی، چون Stripe و Plaid دیده میشود که خدمات بانکداری دیجیتال شرکتی و مدیریت هزینه را پشتیبانی میکنند.
برخلاف تصور رایج، بانکداری سازمانی امروز تنها به ارائه تسهیلات یا خدمات بانکی به شرکتهای بزرگ محدود نمیشود. در الگوی جدید، بانکها با استفاده از فناوریهایی مانند بانکداری باز، رایانش ابری، هوش مصنوعی و رابطهای برنامهنویسی کاربردی (API)، خدمات خود را به بخشی از زنجیره فعالیت کسبوکارها تبدیل کردهاند.
در چنین مدلی، بانک صرفاً ارائهدهنده خدمات مالی نیست، بلکه نقش یک پلتفرم را ایفا میکند؛ پلتفرمی که فینتکها و شرکتهای فناوری میتوانند بر بستر آن محصولات و خدمات نوآورانه طراحی و عرضه کنند. همین تحول، بانکداری سازمانی را به یکی از مهمترین موتورهای رشد اکوسیستم فینتک در جهان تبدیل کرده است.
اگرچه روندهای جهانی از رشد پرشتاب بانکداری سازمانی حکایت دارد، اما این حوزه در ایران هنوز در مسیر توسعه قرار دارد. اقتصاد ایران به دلیل اتکای بالای بنگاههای اقتصادی به تأمین مالی بانکی، ظرفیت قابل توجهی برای گسترش خدمات مالی ویژه مشتریان حقوقی دارد، اما بخش قابل توجهی از این ظرفیت هنوز بهطور کامل فعال نشده است.
طی سالهای اخیر، توسعه بانکداری دیجیتال، حرکت به سمت بانکداری باز و افزایش استفاده از خدمات غیرحضوری، زمینه را برای تحول در بانکداری سازمانی فراهم کرده است. با این حال، کارشناسان معتقدند توسعه این حوزه نیازمند تکمیل زیرساختهای فناورانه، استانداردسازی APIهای بانکی و گسترش همکاری میان بانکها و شرکتهای فناوری مالی است.
در میان بانکها، بانک صنعت و معدن به واسطه مأموریت توسعهای خود و تمرکز بر تأمین مالی پروژههای بزرگ تولیدی، از مهمترین بازیگران است. در کنار آن، بانکهای ملت، تجارت، پاسارگاد، سامان، صادرات و خاورمیانه نیز با توسعه سامانههای بانکداری شرکتی و مدیریت نقدینگی گامهایی برداشتهاند.
در بخش فناوری، مجموعههای داتین، توسن و فناپ با ارائه راهکارهای بانکداری متمرکز و دیجیتال، در کنار شرکت خدمات انفورماتیک به عنوان بازوی فناوری بانک مرکزی، نقش مهمی در این تحول دارند.
در حوزه فینتک نیز فینوتک و جیبیت با ارائه APIهای بانکی، وندار با راهکارهای پرداخت کسبوکارها و تارا با توسعه خدمات اعتباری سازمانی، تلاش کردهاند نیازهای مالی شرکتها را پاسخ دهند.
کارشناسان معتقدند توسعه بانکداری سازمانی میتواند علاوه بر افزایش بهرهوری شبکه بانکی، زمینه رشد نسل جدیدی از فینتکهای ایرانی را نیز فراهم کند. کاهش هزینههای عملیاتی، تسهیل مدیریت نقدینگی بنگاهها، توسعه تأمین مالی زنجیره تأمین، افزایش درآمدهای کارمزدی بانکها و گسترش خدمات مبتنی بر داده، از مهمترین مزایای توسعه این حوزه به شمار میرود.
در مقابل، نبود استانداردهای یکپارچه برای بانکداری باز، محدودیت در تبادل داده، برخی ملاحظات مقرراتی و تعامل محدود میان بانکها و استارتآپهای مالی، همچنان از جمله چالشهای توسعه بانکداری سازمانی در کشور است.
تجربه جهانی نشان میدهد رقابت آینده صنعت بانکداری بیش از آنکه بر سر جذب مشتریان حقیقی باشد، بر ارائه خدمات هوشمند به کسبوکارها و سازمانها متمرکز خواهد بود. «گزارش سالانه Forbes Fintech ۵۰، ۲۰۲۶» نیز این روند را تأیید میکند؛ جایی که سهم قابل توجهی از برترین فینتکهای جهان به شرکتهای فعال در بانکداری سازمانی، خدمات مالی B۲B و زیرساختهای مالی اختصاص یافته است.
در ایران نیز هرچند این حوزه هنوز با استانداردهای جهانی فاصله دارد، اما توسعه بانکداری دیجیتال، بانکداری باز و افزایش همکاری میان بانکها و شرکتهای فناوری مالی، میتواند مسیر شکلگیری نسل جدیدی از خدمات مالی سازمانی را هموار کند. در چنین شرایطی، بانکداری سازمانی نهتنها میتواند به ارتقای بهرهوری شبکه بانکی کمک کند، بلکه این ظرفیت را دارد که به یکی از مهمترین پیشرانهای رشد اکوسیستم فینتک کشور در سالهای آینده تبدیل شود.
خبرنگار: مرجان قاسمی
